مولف ناشناخته

298

تاريخ شاهى ( فارسى )

در آنجا بساخت و منزل نمود ( جغرافى وزيرى ص 36 ) ، بنده آن روزها كه در لغت‌نامه « حرف ب » كار مىكردم ، وقتى به تركيب باغ نظر رسيدم ، نظر خود را در حاشيه - بر خلاف نظر مرحوم دهخدا كه فرموده بود چيزى به فيش‌ها اضافه نكنند - چنين نوشتم : « باغ نظر معنى عام دارد نه خاص ، چه شاعر ، معشوق يا رخسار وى را به باغ نظر تشبيه كرده است ، باغى ظاهرا جايگاه گردش و تفريح و آكنده از گل و رياحين » . اين سخن را نيز در آسياى هفت‌سنگ ( ص 141 ) به تفصيل بيشترى نوشته بودم با اين عبارت كه اين باغها عموما دولتى و وسيع است و مربوط به اشخاص نبوده . ازين‌گونه است باغ نظر مشهد ، و باغ نظر كازرون كه « حاجى على خان در حدود سال هزار و هشتاد ساخته ، و درختهاى نارنج باغ نظر همان است كه حاج على خان كاشته است » ( فارسنامه ناصرى ص 249 ) ، و باغ نظر اصفهان كه درياچه‌اى كلان داشته است ، ( آنندراج ) و باغ نظر شيراز كه فعلا محل موزه پارس است و از يادگارهاى كريم خان زند ، و حدود 16 هزار متر مربع وسعت دارد و بناى معروف كلاه فرنگى كه مقبره مرحوم وكيل بوده است در ميان باغ قديم قرار دارد . اين باغ در زمان حسينعلى ميرزا فرمانفرما تعمير يافت ، و در سال 1324 شمسى قسمتى از آن جزء خيابان زند شد . ( مقاله محمد تقى مصطفوى ، اطلاعات ماهانه شماره 77 ص 13 ) ، و باغ نظر قندهار كه آن باغ را عليمردان خان پسر گنجعلى خان حاكم كرمان ساخته و مرعشى از آن نام مىبرد و گويد : « باغ نظر عليمردان خان كه او نيز در زمان حكومت خود ، بعد از پدر ، در قندهار ساخته بود » . ( مجمع التواريخ ص 14 ) . ظل - السلطان هم از باغ نظر كارزان نام مىبرد و گويد : كارزان قصبه بزرگ يا شهر كوچكى است . باغى دارد مشهور به باغ نظر . سند صحيح ، در